Glosarioa

Letren Aurkibidea¶

A | B | D | E | G | H | I | K | L | M | O | P | S | T

A¶

Adimen Artifiziala (IA)¶

Makinek giza adimena simulatzeko duten gaitasuna, arazoak konpontzeko, ikasteko eta patroiak identifikatzeko.

Adimen artifiziala (QualCoder)¶

Softwareak gizakiaren interpretazio-lana simulatzeko edo laguntzeko erabiltzen dituen teknikak. QualCoder-en, testu-analisian laguntzeko erabiltzen da.

Aldagai Diskretua¶

Zenbaki osoak soilik har ditzake; normalean kontaketa baten emaitza da. Adib.: Ikasle-kopurua, galdera-kopurua.

Aldagai Independentea¶

Menpekoan eragina izan dezakeen faktorea; ikerleak manipula dezake. "Zergatik?" galderari erantzuten dio. Adib.: Ikasketa-metodoa $(X)$.

Aldagai Jarraitua¶

Tarte baten barruan edozein balio har dezake, desimalak barne. Adib.: Azterketa-denbora, pisua, tenperatura.

Aldagai Mediatzailea¶

$X$ eta $Y$ arteko harremana azaltzen duen mekanismoa. "Nola" gertatzen den erantzuten du. Adib.: Ikasketa-estrategiak $(M)$ gamifikazioaren eta notaren artean.

Aldagai Menpekoa¶

Ikerketaren emaitza; beste aldagaiek eragiten diotena. "Zer gertatzen da?" galderari erantzuten dio. Adib.: Azterketako nota $(Y)$.

Aldagai Moderatzailea¶

$X$–$Y$ erlazioaren indarra edo norabidea aldatzen duen aldagaia. "Noiz" edo "norentzat" zehazten du. Adib.: Motibazioa $(W/Z)$.

Aldagai Nominala¶

Ordenarik gabeko kategoria da. Ez dago hierarkiarik balioen artean. Adib.: Ikasgaia, herrialdea, generoa.

Aldagai Ordinala¶

Ordena logikoa dauka, baina balioen arteko tartea ez da konstantea. Adib.: Gogobetetze-maila, hezkuntza-maila.

Aldagaia¶

Errealitatearen analisi egokia egiteko neurtu daitekeen edozein ezaugarria. Interpretazio zuzena egiteko, aldagaiaren izaera ondo ezagutu behar da.

Aldagaiak¶

Ikerketaren barruan neurtu, manipulatu edo kontrolatu daitezkeen ezaugarri, propietate edo faktoreak dira.

Analisi kualitatiboa¶

Testu, iritzi eta esperientzietan ezkutatzen diren esanahiak eta patroiak identifikatu eta ulertzeko ikerketa-prozesua. Zenbakiekin neurtu beharrean, interpretazioan oinarritzen da.

Analisi Tresnak¶

Datuak prozesatzeko eta aztertzeko erabilitako teknikak eta softwarea.

Audioak eta bideoak¶

Grabaketak, aurkezpenak edo bestelako edukien erregistroak. Helburua elkarrizketa, interakzio eta ekintza naturalak jasotzea eta gero aztertzea.

Aurkibideak¶

Edukiak, taulak eta irudiak non dauden adierazteko zerrendak.

Ikasgelan edo testuinguru naturalean gertatzen dena zuzenean aztertzea, esku hartu gabe. Helburua portaerak, interakzioak eta testuinguru dinamika ulertzea da. Teknikak behaketa sistematikoa, anotazioak edo grabaketak barne hartzen ditu (Stake, 1998)¹.

D¶

Dataset¶

Ikerketa batean aztertuko den datu-multzoa. Analisi kualitatiboan, transkripzioek, egunkariek eta dokumentuek osa dezakete.

Dimentsioa¶

Kategoria baten barruan bereiz daitekeen ikuspegi espezifikoa (adibidez, metodologia baten alderdi ezberdinak).

Diseinua¶

Ikerketaren konfigurazio orokorra (paradigma, estrategia eta mota).

Dokumentua¶

Analisirako erabilgarria den edozein testu formal: programazio didaktikoak, ikas-planak, proiektu-plangintza edo testuliburuak. Normalean proposamenak, erabakiak edo behaketa objektiboak jasotzen ditu.

E¶

Ekintza eta Adierazpena (Action & Expression)¶

Zereginak planifikatzen, exekutatzen eta monitorizatzen dituzten sare estrategikoei dagokie. Ekintza eta adierazpena lortzeko bitarteko anitzak eskaintzea bultzatzen du.

Elkarrizketa¶

Pertsona bati egindako galderen bidez iritziak, esperientziak eta sinesmenak biltzeko tresna. Formatu egituratua, erdi-egituratua edo irekia izan daiteke. Helburua da parte-hartzaileen perspektiba zuzenean jasotzea.

Emaitzak¶

Ikerketaren aurkikuntza nagusiak deskribatzen diren atala.

Eranskinak¶

Testu nagusian sartzen ez den baina osagarri gisan beharrezkoa den materiala (baimenak, tresnak, transkripzioak…).

Erreferentziak¶

Testuan zehar aipatutako iturri guztien zerrenda, alfabetikoki eta arau akademikoen arabera (normalean APA 7) antolatua.

Eskerrak¶

Ikerketaren lagun duten pertsonei eskainitako atala.

Estatistika deskribatzailea¶

Datuak laburbiltzeko, deskribatzeko eta modu ulergarrian aurkezteko erabiltzen da. Datu-multzoak bildu, sailkatu eta irudikatzeaz arduratzen da, haien ezaugarri nagusiak aztertzeko (batezbestekoa, mediana, moda edo histogramak). Bere helburu nagusia lortutako datuen "argazki" bat eskaintzea da, laginetik haratago orokortzeko asmorik gabe.

Estatistika Inferentziala¶

Lagin baten datuetatik abiatuta populazio osoari buruzko ondorioak ateratzen dituen adarra da. Helburua laginaren informazioa orokortzea, parametroak estimatzea eta hipotesiak probatzea da.

Etika¶

Ikerketan jarraitutako printzipio etikoak, baimenak eta datu-babesa.

Eztabaida¶

Emaitzen interpretazioa eta berrikuspena literatura aurretiazkoaren argitan.

Eztabaida / Focus group¶

Parte-hartzaileen taldean burututako saioa, non ideiak eta esperientziak elkarren artean konpartitzen diren. Helburua informazio aberatsa lortzea interakzioak eta elkarrizketa dinamikoak erabiliz.

G¶

Gaia¶

Kategoriak aztertu ondoren azaleratzen den ideia edo eredu nagusia. Ikerketaren emaitzen ardatz egituratzaile gisa funtzionatzen du.

Gelako egunkaria¶

Irakasleak edo ikerlariak idatzitako dokumentu pertsonala, non esperientziak, behaketak, zailtasunak eta hausnarketak jasotzen diren. Erabilgarria da ikasgelako prozesuak eta ikaskuntza dinamika ulertzeko.

Gradu Amaierako Lana¶

Banakako proiektu, memoria edo azterlan-ikerketa orijinala, graduko ikasketa aldian jasotako prestakuntza eta lortutako ahalmen, gaitasun eta trebetasunak biltzen eta garatzen dituena.

H¶

Hipotesiak¶

Ikerketak aurreikusten dituen emaitzak edo aztertu beharreko galdera zehatzak.

Hizkuntza Naturalaren Prozesamendua (PLN/NLP)¶

Gizakion hizkuntza ulertzeko, interpretatzeko eta simulatzeko teknologiak.

I¶

IA Sortzailea (GenAI)¶

Lehendik dauden datuetatik (testua, irudia, etab.) edukia berria eta originala sortzeko gai den adimen artifizialaren adarra.

Ikaskuntzarako Diseinu Unibertsala (IDU)¶

Hezkuntza inklusiboa garatzeko erreferentzia-esparrua, ikasleen aniztasuna kontuan hartuta irakaskuntza eta ikaskuntza prozesuak modu malgu, irisgarri eta eskuragarrian diseinatzea helburu duena (Alba, 2022; CAST, 2024)² ³.

Ikasleen ekoizpenak¶

Ikasleen koadernoak, ariketak, proiektuak edo bestelako lanak. Helburua da ikaskuntza-prozesua eta gaitasunak aztertzea, bai eta irakasleen jarraipena laguntzea.

Inplikazioa (Engagement)¶

Motibazioa, inplikazioa, interesak eta arautzea emozionala kudeatzen dituzten sare afektiboei dagokie. Inplikazioa lortzeko bitarteko anitzak eskaintzea bultzatzen du.

Interpretazioa¶

Datuak deskribatzeaz gain, aurkitutako patroiei eta kategoriei zentzua emateko prozesua, ikerketaren testuinguruan edo marko teorikoan txertatuz.

Irudiak / material bisuala¶

Argazkiak, marrazkiak, infografiak edo bestelako material bisuala. Helburua testuinguruak eta ikasketa-prozesuak modu bisualean dokumentatzea.

Irudikapena (Representation)¶

Informazioa biltzen, hautematen eta kategoria esanguratsutan sailkatzen duten aitortza sareei dagokie. Irudikapena lortzeko bitarteko anitzak eskaintzea bultzatzen du.

K¶

Kasu Azterketa¶

(Stake, 1998)¹ arabera, kasu baten azterketa kasu bakar baten berezitasunaren eta konplexutasunaren azterketa da, bere jarduera zirkunstantzien garrantziaren barruan ulertzeraino.

Kategoria¶

Antzeko esanahia edo gaia duten kodeen multzokatzea. Kodifikaziotik haratago, ideiak egituratzen laguntzen du.

Koaldagaia¶

Ereduan kontrol gisa sartzen den aldagaia, efektu nagusia garbiago neurtzeko. Adib.: Aurreko ezagutzak $(C)$.

Kodea¶

Testu zati bati (esaldi bat, paragrafoa...) esleitzen zaion etiketa, haren edukia edo esanahia identifikatzeko.

Kodifikazioa irekia¶

Analisiaren hasierako fasea, non kode asko sortzen diren ideia guztiak atalikatzeko. Geroago bateratuko eta antolatuko dira.

L¶

Laburpena¶

Ikerketaren sintesia hiru hizkuntzetan (euskaraz, gazteleraz eta ingelesez).

Lagina¶

Populazioaren zati ordezkari bat da, datuak bildu eta ondorioak ateratzeko erabiltzen dena.

Landa Lana¶

Datuak ingurune naturalean jasotzeko prozesu praktikoa.

LLM (Hizkuntza-eredu handia)¶

Testu kopuru itzelarekin entrenatutako neurona-sareak, hizkuntza ulertzeko eta naturaltasunez sortzeko gai direnak.

M¶

Machine Learning (Makina-ikaskuntza)¶

Esplizituki programatua izan gabe, datu-bolumen handietatik ikasteko eta aurreikuspenak egiteko gaitasuna ematen dien algoritmo multzoa.

Marko Teorikoa¶

Aztertutako gaiaren oinarri teorikoak, kontzeptu nagusiak eta aurretiazko ikerketen berrikuspena.

Metodoa¶

Ikerketaren nola deskribatzen duen atala: diseinua, parte-hartzaileak, tresnak eta prozesua.

O¶

Ondorioak¶

Ikerketaren ondorio nagusiak helburu eta galdera bakoitzaren arabera, eta etorkizuneko proposamenak.

P¶

Parte-hartzaileak¶

Ikerketan parte hartu duten pertsonak, lagina eta aukeratzeko irizpideak.

Populazioa¶

Ikerketa batean aztertzen den multzo osoa edo kolektiboa da. Adibidez, ikastetxe bateko ikasle guztiak populazioa dira.

Portada¶

Txostenaren identifikazio-orria (izenburua, egilea, tutorea...).

Prompt¶

IA bideratzeko txat-leiho batean idazten dugun jarraibidea, galdera edo mezu-multzoa.

Prozesua¶

Ikerketa gauzatzeko jarraitutako urratsak eta datu-bilketa prozedura.

S¶

Sare Neuronalak¶

Ikaskuntza prozesuen osagai desberdinak gobernatzen dituzten neurona talde espezializatuak. IDU ereduak hiru motatan banatzen ditu hurbilketa sistematikoa errazteko: - Sare afektiboak: Ikaskuntzaren "zergatia" (motibazioa). - Aitortza sareak: Ikaskuntzaren "zer" (hautematea). - Sare estrategikoak: Ikaskuntzaren "nola" (plangintza).

Sarrera¶

Ikerketaren zergatia eta nola azaltzen duen atala, testuingurua eta helburuak biltzen dituena.

T¶

Testuinguraketa¶

Ikerketaren gaiaren testuinguru soziala, hezkuntza-testuingurua eta problemaren planteamendua.

Transkripzioa¶

Audio edo bideo batean esandakoak testu idatzi bihurtzeko prozesua, analisi kualitatiboan erabiltzeko.

Tresnak¶

Datuak jasotzeko erabili diren instrumentuak (galdesortak, elkarrizketak...).

Stake, R. E. (1998). Investigación con estudio de casos. Ediciones Morata. ↩↩
Alba, C. (2022). Enseñar pensado en todos los estudiantes: El modelo de diseño universal para el aprendizaje (DUA). SM. ↩
CAST. (2024). About UDL. https://www.cast.org/impact/universal-design-for-learning-udl ↩