Estatistika Motak

Estatistika deskribatzailea eta estatistika inferentziala bi adar nagusi dira, bakoitzak helburu eta metodo desberdinak dituena.

Estatistika Deskribatzailea

Lagin baten informazioa laburbiltzeko

Datu multzoak bildu, sailkatu, irudikatu eta haien ezaugarri nagusiak aztertzeaz arduratzen den estatistikaren adarra da. Bere helburua datuen laburpen edo sintesia egitea da, emaitzak modu ulergarri eta sinplean aurkezteko:

Ikastetxe bateko ikasleen azken azterketako notak aztertzea, batez bestekoa, mediana eta moda kalkulatuz, eta emaitzak histogramen bidez irudikatuz.

Estatistika Inferentziala

Lagin baten informazioa orokortzeko

Lagin baten informazioa erabiliz, populazio osoari buruzko ondorioak ateratzeaz arduratzen den estatistikaren adarra da. Hau da, laginaren datuetatik abiatuta, populazioaren parametroak estimatzen ditu eta hipotesiak probatzen ditu.

Ikastetxe bateko ikasleen lagin baten azterketako notak erabiliz, ikastetxe osoaren batez besteko nota estimatzea, edo bi irakaskuntza metodo desberdinen eraginkortasuna konparatzea, laginetan oinarrituta.

Aldagai Motak

Datuen arabera

Kategorikoak

Aldagai kategorikoek balio diskretuak dituzte, hau da, kategoria edo taldeetan banatzen dira, zenbakiak izan arren ez dute interpretazio kuantitatiborik.

Nominalak

Balioak etiketa gisa funtzionatzen dute, baina ez dago haien artean ordenarik.

Ikasleen eskolako irakasgaia (Matematika, Euskara, Zientziak...).

Ordinalak

Balioen artean hierarkia edo ordena dago, baina ez da posible bien arteko distantzia neurtzea.

Ikasleen gogobetetze maila (oso gutxi, gutxi, ertaina, asko, oso asko).

Zenbakizkoak

Aldagai hauek balio kuantitatiboak dituzte eta neur daitezke. SPSS-k bi mota hauek ez ditu bereizten.

Diskretuak

Zenbaki osoak hartzen dituzten aldagaiek osatzen dute, zenbaki erreal guztien artean saltoak dituztelako.

Ikasle kopurua ikasgela batean (23 ikasle, 30 ikasle...).

Jarraituak

Edozein balio har dezake neurtzen den eskalan, tarte infinituak onartuz.

Adibidea Hezkuntzan: Ikasle baten azterketa-denbora (45,2 minutu, 60,5 minutu...).

Funtzioaren arabera

Menpeko Aldagaiak

Ikerketan aztertzen den aldagaia, hau da, independenteen aldagaien arabera aldatzen dena.

Faktoreen eragina jasotzen duen aldagaia da.

Ikasleen azterketetako batez besteko nota (5,6 – 7,8 – 9,2…).

Aldagai Independienteak (Faktoreak)

Menpeko aldagaian eragina izan dezaketen faktoreak.

Ikertzaileak kontrolatu edo hautatutako aldagaia, menpekoan eragina izan dezakeena.

Ikasleen ikasketa-metodoa (bideo bidezko ikasketa, irakaslearen azalpen zuzena, talde-lana…).

Koaldagaiak

Menpeko eta independenteen aldagaien arteko erlazioa alda dezakeen faktorea da, baina ikerketaren fokua ez da berau. Orokorrean, eragina kontrolatzeko erabiltzen da.

Ikasleen aurreko ezagutzak. Esaterako, matematika azterketaren emaitzetan eragina izan dezake, baina ez da ikerketaren aldagaia nagusia.

Aldagai Mediatzaileak

Aldagai independenteak menpeko aldagaian duen eragina bitartekaritzen duen aldagaia da. Beste modu batera esanda, independenteak zuzenean ez, baizik eta mediatzailearen bidez eragiten dio menpekoari.

Ikasteko estrategiak. Esaterako, ikasleen ikasketa-denbora (independentea) eta azterketako emaitzak (menpekoa) erlazionatuta egon daitezke, baina eragin hori ikasketa-estrategien (mediatzailea) bidez gertatzen bada, honek ikasketa-eraginkortasuna handitzen duelako da.

Aldagai Moderatzaileak

Aldagai independente baten eta menpeko baten arteko erlazioa aldatzen du, baina ez da erlazio hori bitartekaritzen duen faktorea. Hau da, erlazioaren intentsitatea edo norabidea aldatzen du.

Motibazioa. Adibidez, ikas-ordu kopuruak (independentea) eta azterketa emaitzak (menpekoa) erlazionatuta egon daitezke, baina motibazio maila (moderatzailea) faktore erabakigarria izan daiteke: motibazio altua duten ikasleek ordu gutxiago ikasi arren emaitza onak lor ditzakete.